على زمانى قمشه اى
445
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
همين زمانها ، اسناد تاريخدار بسيارى از اين گاهشمارى باقى نمانده است . در تقويمهايى كه مسلمانان در شبه قاره به چاپ مىرساندهاند ، علاوه بر ذكر مهمترين گاهشماريهاى رايج در دورهء بابريان ، چند فقره از گاهشماريهاى هندى نيز درج مىشده است . امروزه ، مسلمانان هند براى انجام دادن فرائض مذهبى خود ، از گاهشمارى هجرى قمرى و براى امور اقتصادى - اجتماعى از گاهشمارى ميلادى استفاده مىكنند . گاهشمارى رسمى پاكستان نيز ميلادى است ولى مسلمانان اين كشور نيز براى امور مذهبى از گاهشمارى هجرى قمرى استفاده مىكنند . ج ) گاهشمارى در آسياى صغير ، تركيه . تا پيش از تشكيل سلطنت عثمانى در آسياى صغير ، از رواج گاهشمارى در اين منطقه و بين ساكنان آن ، بسته به نژاد يا دين يا مليتهاى گوناگون ، آگاهى داريم : گاهشمارى ارمنى بين ساكنان ارمنى ، گاهشمارى سلوكى در نواحى تحت تسلط روم شرقى و گاهشمارى ميلادى يوليانى نزد اقوام مسيحى وابسته به كليساى شرق . در اين زمان گاهشمارى هجرى قمرى نيز بين مسلمانان رواج داشت . از قرن هفتم هجرى قمرى به بعد ، نمونههاى متعددى از كاربرد گاهشمارى دوازده حيوانى در اين منطقه وجود دارد . با تشكيل حكومت عثمانى و گسترش قلمرو آن ( 699 - 1341 هجرى قمرى ) ، گاهشمارى هجرى قمرى به عنوان مهمترين گاهشمارى تا 1088 هجرى در قلمرو اين دولت رواج داشت . تنها در اين سال با ابداع نوعى گاهشمارى شمسى با عنوان « سال مالى » ، گاهشمارى هجرى قمرى جايگاه خود را ، به عنوان تنها گاهشمارى رسمى ، از دست داد . البتّه اين گاهشمارى تا زمان انقراض دولت عثمانى رواج داشته و پس از آن ، يعنى تا عصر حاضر ، نيز در كشور تركيه ، براى امور مذهبى از آن ، استفاده مىشود .